رعایت نکات و مراقبت های بعد از جراحی فک بخش جدانشدنی از مسیر درمان و به دست آوردن مجدد سلامتی هستند. بسیاری از بیماران یا نمیدانند بعد از عمل باید چه کار کنند تا درد و تورم نداشته باشند و یا توصیههای پزشک خود را فراموش میکنند.
در این مقاله که زیر نظر دکتر فرزانه بلندپروا، متخصص دهان، فک و صورت نگارش شده است، میخواهیم نکات مراقبتی و طول دوره نقاهت را با جزئیات دقیق به شما توضیح دهیم تا بعد از عمل احساس سردرگمی نداشته باشید. اگر میخواهید بدون استرس و نگرانی این دوره را با سلامت کامل پشت سر بکذارید، تا پایان با ما همراه باشید.
منظور از دوره نقاهت و مراقبت های بعد از جراحی فک چیست؟
دوره نقاهت به بازه زمانی بعد از جراحی گفته میشود که بدن شدیدا به آن نیاز دارد تا ترمیم و بازسازی بافتها را انجام دهد و دوباره سلامتی خود را به دست آورد. در این مدت، شما ممکن است با ورم، کبودی، محدودیت حرکتی فک و کمی درد روبرو شوید.
مراقبتهای بعد از جراحی فک هم شامل همه اقداماتی میشود که علائم را کم و از ایجاد عوارض پیشگیری میکند. این اقدامات مانند توصیههای پزشکی است که بیمار باید برای کاهش درد، ورم و جلوگیری از عوارض احتمالی مانند عفونت، آنها را به دقت رعایت کند. این اقدامات از لحظه بیدار شدن شما بعد از بیهوشی آغاز شده و تا ماهها پس از جراحی ادامه مییابد.
بیشتر بخوانید: بهترین جراح فک و صورت در تهران کیست؟
به طور کلی دوره نقاهت جراحی فک چقدر است؟
دوره نقاهت و زمان بهبودی بعد از جراحی فک برای هر فرد متفاوت است اما به طور معمول بین ۴ تا ۶ هفته طول میکشد تا تورم و کبودی صورت یا حتی گردن بیمار کم شود و بتواند دوباره فعالیتهای روزانه خود را انجام دهد. اما باز هم این زمان قطعی نیست و ممکن است چندماهی طول بکشد تا استخوانها هم به حالت نرمال برگردند. در هفتههای اول باید بیشتر استراحت کنید، رژیم غذایی نرم داشته باشید و مراقبتهای دهانی را جدی بگیرید.
زمانبندی زیر را هم در نظر داشته باشید، خالی از لطف نیست:
هفته اول: بیشترین میزان ورم و کبودی در این زمان دیده میشود. درد در این دوره شدیدتر است و رژیم غذایی کاملاً مایع و نرم است.
هفته دوم تا چهارم: ورم و کبودی به تدریج کاهش مییابد. درد کنترل شده و بیمار میتواند به رژیم غذایی نرمتری روی بیاورد.
ماه اول تا سوم: ورم باقیمانده صورت از بین میرود و فک دیگر ثابت شده است. در این زمان بیمار به فعالیت های روزمره و عادات غذایی قبلی خود برگشته است.
شش ماه تا یک سال: استخوان فک به طور کامل جوش خورده و نتیجه نهایی جراحی قابل مشاهده است.
کاربرد های جراحی زیبایی فک
آمادگی های لازم قبل از جراحی فک
داشتن آمادگی قبل از عمل خیلی در نتیجه جراحی و دوره نقاهت تاثیر دارد. مثلا اقدامات زیر خیلی خوب و کمک کننده هستند:
- قبل از جراحی تمام آزمایشها و عکسهای رادیولوژی مورد نیاز را انجام دهید.
- اگر داروی خاصی مصرف میکنید، حتماً پزشک را مطلع کنید.
- مصرف سیگار و الکل را حداقل دو هفته قبل از عمل قطع کنید تا اختلالی در روند بهبودی شما ایجاد نکنند.
- در روز عمل ناشتا باشید و لباس راحت بپوشید.
- در صورت امکان یک همراه برای بعد از عمل داشته باشید تا در مسیر خانه و روزهای اول کمکتان کند.
- خانه و محل استراحتتان را آماده کنید. برخی غذاها، نوشیدنیها و خوراکیهای مفید که در یخچال ماندگاری دارند را آماده کنید.
- لوازم ضروری را بخرید. مثلا دهانشویه مناسب، مسواک نرم و کمپرس یخ را از قبل خریداری کنید.
بعد از تمام شدن جراحی فک و بیرون آمدن از اتاق عمل چه میشود؟
بعد از اتمام جراحی، شما به اتاق ریکاوری منتقل میشوید تا علائم حیاتیتان توسط تیم پزشکی بررسی شود و تحت نظر باشد. ممکن است کمی گیجی یا خوابآلودگی ناشی از بیهوشی احساس کنید که کاملا طبیعی است.
یک پرستار وضعیت دهان و پانسمان را چک میکند و اگر مشکلی نباشد، به بخش منتقل میشوید. معمولاً چند ساعت یا نهایتا یک شب در بیمارستان بستری خواهید بود. در صورتی که درد داشتید، میتوانید از پرستار درخواست مسکن کنید. پزشک یا پرستار طریقه مصرف داروها و مراقبتهای اولیه را به شما توضیح میدهد.
در روزهای ابتدایی مراقبت های بعد از جراحی فک چگونه است؟
در چند روز اول مراقبت های بعد از جراحی فک خیلی مهم است و بدن شما در حساسترین شرایط قرار دارد. چون دارد مرحله ترمیم را طی میکند و باید بدانید که هر اقدام شما پیامدی دارد؛ یعنی یا سرعت بهبودی را زیاد میکند یا کند میکند و باعث ایجاد مشکل میشود. رعایت نکات زیر بسیار مهم است:
- کنترل خونریزی: ممکن است در ساعات اولیه مقداری خونریزی از محل جراحی مشاهده شود. برای کنترل آن، یک تکه گاز استریل را روی محل قرار داده و به آرامی فشار دهید.
- استراحت کافی: یکی از مهمترین کارها در روزهای اول است. بهتر است در مکانی آرام استراحت کنید و از فعالیتهای سنگین و استرسزا دوری کنید. خوب استراحت کردن باعث میشود بدن شما توانایی ترمیم بافتها را داشته باشد.
- بالا نگه داشتن سر: هنگام خواب یا استراحت، سر خود را با بالش کمی بالاتر از بدن قرار دهید تا ورم و کبودی سریعتر کاهش یابد. برای این کار میتوانید از دوتا بالش استفاده کنید.
- کنترل ورم با کمپرس سرد: در ۴۸ ساعت اول، هر چند ساعت یکبار کمپرس سرد روی گونهها بگذارید تا التهاب کمتر شود.
- مصرف دارو طبق دستور پزشک: آنتیبیوتیکها و مسکنها را در زمانهای تعیینشده مصرف کنید تا هم از عفونت جلوگیری شود و هم درد کنترل شود.
- رعایت رژیم غذایی مناسب: در روزهای اول فقط مایعات صاف و خنک مثل آب، آبمیوه طبیعی و سوپ رقیق مصرف کنید. از نی استفاده نکنید، چون فشار مکش میتواند به بخیهها آسیب بزند.
- رعایت بهداشت دهان: با سرم شستشو یا دهانشویه تجویز شده به آرامی دهان را تمیز کنید تا از تجمع باکتری جلوگیری شود.
- اجتناب از صحبت زیاد و خندیدن: این کارها میتواند به بخیهها فشار بیاورد و روند ترمیم را کند کند. آرام صحبت کنید.
این اقدامات ساده ولی مهم کمک میکند تا راحت و بدون دردسر دوره نقاهت را بگذرانید.
نکات کلی و مهم برای مراقبت های بعد از جراحی فک
- استراحت کافی و پرهیز از فعالیتهای سنگین
- بالا نگه داشتن سر هنگام خواب برای کاهش ورم
- مصرف منظم داروهای تجویز شده
- رعایت رژیم غذایی نرم و مایع
- استفاده از کمپرس سرد در ۴۸ ساعت اول
- رعایت کامل بهداشت دهان و دندان
- مراجعه به ویزیتهای پس از عمل طبق برنامه پزشک
- پرهیز از ضربه یا فشار به فک و بخیهها
درد بعد از جراحی را چگونه کاهش دهیم؟
کمی درد بعد از عمل طبیعی است، اما میتوانید با روشهای زیر آن را کنترل کنید:
- مصرف منظم داروهای مسکن طبق نسخه پزشک
- قرار دادن کمپرس سرد در روزهای اول
- اجتناب از صحبت زیاد یا جویدن غذاهای سفت
- تکنیکهای آرام سازی مثل تنفس عمیق برای کاهش استرس و درد
- ماساژ ملایم صورت با انگشتان به آرامی برای افزایش جریان خون و کم شدن سفتی
بیشتر بخوانید: جراحی چانه چیست؟
داروهایی که نباید استفاده کنیم
بعد از جراحی فک، از مصرف خودسرانه داروهای زیر پرهیز کنید:
- آسپرین
- ایبوپروفن، ژلوفن و بروفن
- ناپروکسن
- مکملها یا داروهای گیاهی که احتمال تداخل دارند
پودر انترامیل چیست و بعد از جراحی فک چه کمکی به بیمار میکند؟
پودر انترامیل یک مکمل غذایی پرکالری و غنی از پروتئین است که برای بیمارانی که نمیتوانند غذای جامد بخورند بسیار مناسب است. با حل کردن این پودر در آب یا شیر، یک وعده غذایی کامل دریافت میکنید که به بدن انرژی میدهد و از ضعف و کاهش وزن جلوگیری میکند.
بعضی پزشکان این پودرها را تجویز میکنند تا قوای بدن فرد حفظ شود.
بیشتر بخوانید: تغذیه مناسب بعد از جراحی فک چیست؟
نحوه صحبت کردن؛ از نکات مهم مراقبت های بعد از جراحی فک
بخشی از مراقبت های بعد از جراحی فک در مورد صحبت کردن است. ممکن است بعد از جراحی کمی حرف زدن برای شما سخت باشد اما نگران نباشید، موقتی است؛ چون فک شما متورم و حساس شده. باید خیلی آرام و بدون فشار صحبت کنید. اگر اطرافیان متوجه منظور شما نشدند و نتوانستید حرف خود را ادا کنید، از نوشتن یا پیام دادن کمک بگیرید. بعد گذشت زمان که کمی تورم فک شما بهتر شد، صبحت کردن شما به روال عادی برمیگردد.
اگر جراح توصیه کرد، تمرینهای آرام برای باز و بسته کردن دهان انجام دهید تا عضلات سفت نشوند.
استراحت و نحوه درست خوابیدن بعد از جراحی فک چگونه است؟
خوابیدن اگر به میزان کافی و در شرایط درست باشد، خیلی برای بدن مفید است. در دو هفته اول بعد از جراحی، باید سرتان بالاتر از سطح بدن و قلب باشد؛ این کار با کمک جاذبه زمین به کاهش ورم صورت کمک میکند. برای راحتی بیشتر از چند بالش استفاده کنید.
به پشت بخوابید و از خوابیدن روی شکم یا پهلو که ممکن است به فک فشار بیاورد پرهیز کنید. در طول روز هم استراحت کوتاه داشته باشید اما از بیحرکت بودن طولانیمدت پرهیز کنید تا گردش خون بهتر شود.
آیا این عمل عوارض خاصی دارد؟ چگونه عوارض را کاهش دهیم؟
جراحی فک مانند هر عمل جراحی دیگر ممکن است عوارضی داشته باشد، از جمله:
- ورم و کبودی
- درد و بیحسی موقت در ناحیه لب یا گونه
- عفونت محل بخیه
- خونریزی خفیف
راهکارهای کاهش و پیشگیری از عوارض
- داروها را طبق دستور مصرف کنید.
- بهداشت دهان را رعایت کنید.
- از دستکاری بخیهها خودداری کنید.
- ویزیتهای بعد از عمل را از دست ندهید تا در صورت بروز مشکل، پزشک سریعاً درمان را انجام دهد.
پزشکان باسوادی مانند دکتر فرزانه بلندپروا معمولاََ طوری جراحی انجام میدهند که با کوچکترین عارضهای رو به رو نشوید.
نحوه مراقبت از بخیه ها برای جلوگیری از عفونت
مراقبت های بعد از جراحی فک در مورد زخم و بخیه خیلی مهم است. بخیهها معمولاً بعد از چند هفته جذب یا کشیده میشوند اما برای جلوگیری از عفونت:
- ناحیه جراحی را تمیز نگه دارید.
- از دهانشویه یا سرم شستشو تجویز شده استفاده کنید.
- با زبان یا دست بخیهها را لمس نکنید.
- در صورت مشاهده چرک، بوی بد یا خونریزی غیرعادی فوراً به پزشک اطلاع دهید.
آیا با تمرین یا ورزش خاصی میتوانیم روند بهبودی را سریعتر کنیم؟
پس از گذشت چند هفته و با مشورت و اجازه پزشک، میتوانید به تدریج تمرینات فک و صورت را برای افزایش انعطافپذیری و کاهش سفتی عضلات آغاز کنید. این تمرینات شامل باز و بسته کردن آرام دهان و حرکت دادن فک به طرفین است. هرگز بدون مشورت با پزشک، هیچ تمرینی را شروع نکنید.
سخن پایانی
در نهایت، مراقبت های بعد از جراحی فک نقش کلیدی در کاهش درد، ورم و پیشگیری از عوارض دارند و رعایت دقیق آنها باعث ترمیم سریعتر و بازگشت راحتتر به زندگی عادی میشود. با پیروی از توصیههای دکتر فرزانه بلندپروا در زمینه استراحت، رژیم غذایی، داروها و بهداشت دهان، میتوانید دوره نقاهت خود را با آرامش و اطمینان بیشتری پشت سر بگذارید.
جهت دریافت اطلاعات بیشتر میتوانید با مطب دکتر تماس بگیرید.
